Fotoğraf Sözlüğü

A

Alan derinliği: Objektifin netleme yaptığı nokta ya da konunun, ön ve arkasındaki kabul edilebilir netlikte görünen alan. Üç değişkenle kontrol edilir : Diyafram, objektif ve konuya olan uzaklık. 

Alan derinliği ölçeği: Bazı fotograf makinelerinin objektif takılan kısmında yuvarlak bir halka üzerinde ya da sabit odaklı objektiflerde , objektifin netleme yaptığı uzaklık ve seçilen belli bir diyafram değeri için alan derinliğinin ne kadar olduğunu gösteren ölçekler mevcuttur. Yeni üretilen, otomatik netleme yapabilen ve değişken odaklı (zoom) objektifli birçok fotograf makinesinde bu ölçek artık kullanılmamaktadır.

Alan derinliği ön izleme düğmesi: Seçmiş olduğunuz diyafram değerine göre görüntüyü önceden izleme olanağı sağlayan bir fotograf makinesi özelliği. Vizörden baktığınızda gördüğünüz görüntü en geniş diyafram açıklığından bakılarak görülen görüntüdür. Bu durum objektifin içine daha fazla ışık doldurduğu için fotografladığınız konunun daha iyi görülüp netleme yapılmasını olanaklı kılar ancak gerçek alan derinliğini göstermez ve çekeceğiniz fotograflar vizörden gördüğünüz gibi çıkmayabilir. Alan derinliği ön izleme düğmesi, diyaframı kullandığınız değere getirerek, fotografınızın son halinin nasıl olacağını önceden görmenizi sağlar.

Az pozlandırma: Fotografınızın istediğinizden daha koyu (karanlık) çıkması film üzerine yeterli miktarda ışık gelmediğinin (filmin az pozlandırıldığının) göstergesidir. Kullanılması gereken enstantane ve/veya diyafram değerlerinin daha yüksek / kısık değerlerde kullanılması sonucu oluşur. 

B

“B” (Bulb) değeri: Parmakla veya bir deklanşör uzatma kablosu aracılığı ile deklanşör basılı tutulduğu sürece obtüratörün açık kalmasını sağlayan bir enstantane değeri.

Bracketing: Işığın sürekli değiştiği, ışık ölçümünden emin olunmadığı ya da mutlaka doğru sonuç alınması gereken konularda doğru olduğu varsayılan ilk poz değerinde bir değişkenin (enstantane ya da diyafram) sabit tutularak diğer değişkenin daha altında ve daha üzerinde farklı poz değerleri ile seri çekimlerinin yapılması.

D

Degrade nötr yoğunluk filtresi: Yarısı şeffaf diğer yarısı bir, iki veya üç stop koyu renk olan filtre türü. Parlak aydınlıklar ve koyu gölgeleri dengelemeye ya da ön planın çok koyu arka planın ise çok açık olduğu durumlarda kontrastı azaltmaya yarar.

Değişken odaklı (zoom) objektif: Objektif gövdesi üzerindeki bir halkayı ileri – geri ya da sağa sola çevirerek farklı odak uzaklıklarının (dolayısıyla farklı görüş açılarının) kullanılabildiği objektif tipidir. 

Deklanşör kablosu: Deklanşör düğmesini parmakla dokunmadan çalıştırmak için fotograf makinesine bir kablo yardımıyla bağlanan düzenektir.

Dia film : Bir banyo işleminden sonra görüntünün oluştuğu, gerçek görüntü için ikinci bir işleme (kart baskı) ihtiyaç duyulmayan filmlerdir. Saydam, slayt, diapozitif, pozitif, chrome, E – 6  vb isimlerle anılırlar. 

Diyafram: Objektifin içinden ışığın geçmesine yarayan deliğin açıklığı. Bu açıklığın boyutu genellikle f-sayısı ya da f-stop değerleriyle ifade edilir.

Diyafram Öncelikli Seçenek (Av): Fotografçının kendi belirlediği diyafram değerine karşılık, enstantane değerinin fotograf makinesi  tarafından otomatik olarak belirlendiği bir seçenektir.

Doğrudan ışık: Güneş veya diğer ışık kaynaklarından gelip, yolu üzerinde önemli derecede kayba uğramadan doğrudan konu ya da görüntü üzerine düşen ışıktır.

Dolaylı ışık: Tek bir yönden gelmeyip kırılma, yansıma ve dağılma ile oluşan ve konuyu her noktasında aynı şiddetle aydınlatan homojen ışık.

Dolgu flaş: Konuyu aydınlatmak ya da gölgelerini doldurmak amacıyla ana ışık kaynağına ilave olarak kullanılan flaş.

 

(E – I)

Enstantane (obtüratör hızı): Obtüratörün (perdenin) açık kaldığı ve obtüratörün arkasındaki filmin de objektiften gelen ışığa maruz kalarak pozlandırıldığı süredir.

Enstantane Öncelikli Seçenek (Tv): Fotografçının kendi belirlediği enstantane değerine karşılık diyafram değerinin fotograf makinesi tarafından otomatik olarak belirlendiği bir seçenektir.

F-stop: Diyafram açıklığını ifade eden ölçü birimidir. Diyafram çapı ile objektifin odak uzunluğunun birbirine oranını gösterir ve f/stop olarak adlandırılır. Stop sayısı büyüdükçe – f harfinin yanındaki sayı – diyafram açıklığı küçülür (kısılır). Örneğin f/22 çok küçük bir diyafram açıklığı iken f/2 çok geniş bir diyafram açıklığıdır.

Fazla pozlandırma: Fotografınızın istediğinizden daha açık (aydınlık) çıkması film üzerine gereğinden fazla miktarda ışık geldiğinin (filmin çok pozlandırıldığının) göstergesidir. Kullanılması gereken enstantane ve/veya diyafram değerlerinin daha düşük / açık değerlerde kullanılması sonucu oluşur. 

Film hızı: Filmin ışığa karşı duyarlılığını ifade eder. Yavaş filmler ışığa karşı daha az hassas olduklarından görüntüyü kaydedebilmek için daha çok ışığa ihtiyaç duyarlar. Hızlı filmler ise daha duyarlı olduklarından daha az ışıkla çekim yapabilirler.

Filtre: Film üzerine vuran ışığın özelliklerini değiştirmek ve objektifin içine giren ışığı filtre etmek için objektifin ön kısmına takılan ve cam, plastik gibi maddelerden imal edilen yardımcı araç.

Geniş açı objektif: 40 mm’den daha kısa odak uzunluğu olan objektiflere denir.

Gri kart: Pozometrelerin kalibre edildiği referans orta tonu temsil eden ve ışığın % 18 ini yansıtan standart gri renge boyalı kart.

Güneşli Hava f/16 Kuralı: Güneşli açık bir günde önden aydınlanmı. bir konunun fotoğrafını çekerken, hangi filmi kullanıyorsanız kullanın doğru pozlandırma değerleri diyafram için f/16, enstantane için ise kullandığınız filmin hızına en yakın 1/ ISO değeridir. Örneğin filminizin hızı (ISO değeri) 100 ise kullanmanız gereken enstantane değeri 1/125, ISO 50 ise 1/60 olmalıdır.

Işık (poz) ölçümü: Nesnelerin üzerinden yansıyarak fotograf makinesinin objektifinden içeri giren ışığın miktarının ölçülmesi işlemi. Bir nesnenin ışığını ya da pozunu ölçme, bu nesneden yansımakta olan ışığın miktarının ölçümüdür.

Isıtıcı filtreler: Görüntüye hafif sarı bir renk katan filtrelerdir.

ISO değeri: Film hızı birimi. ISO sayısı yükseldikçe filmin hızı artar ve istenen fotoğrafı lu.turmak için daha az ışığa ihtiyaç duyar.  

 

(K – O)

Karşılıklılık (reciprocity): Enstantane ve diyafram değerleri arasındaki karşılıklı ilişki. Gerek diyafram gerekse de enstantane stop birimleriyle ölçülürler. Bu iki değişken arasındaki karşılıklı ilişki sonucu, değişkenlerden birindeki bir stopluk artış diğer değişkende bir stopluk azalmaya neden olacak  ve bunun sonucunda değişiklik öncesindeki pozlandırma ile yine aynı pozlandırma elde edilecektir.
Örneğin : 1/125 enstantane ve 8 diyafram eşlemesi ile 1/250 enstantane ve 5,6 diyafram eşlemesi aynı pozlama sonucunu verir.

Kırılma: Objektif içinde ışığın kırılması ve dağılmasından doğan ve görüntü oluşmasına bir katkısı bulunmadığı gibi fotograf üzerinde de lekelere yol açan ışık.

Kontrast: Fotoğrafınızda ya da çekimini yaptığınız görüntüde en koyudan en aydınlığa doğru oluşan ton farklılıklarıdır. Düşük kontrastta ton farklılığı daha az, yüksek kontrastta ise daha çoktur.

Köşe gölgeleri: Objektifle uyumlu olmayan telekonvertör ya da güneş siperliği  kullanıldığında veya objektifin önüne üst üste çok fazla filtre eklendiğinde fotoğrafların köşelerinde koyu gölgeler oluşur.

Makro objektif: Küçük konuların fotograflanması amacıyla çok yakın mesafeye netleme yapabilen objektif tipi. Gerçek bir makro objektif film üzerine konunun gerçek boyutunu veya daha büyük bir görüntüsünü yansıtabilir. Örneğin küçük bir metal para boyutundaki konu 35 mm film çerçevesi içine sığdırılabilir.

Merkez ağırlıklı ölçüm: Görüntünün orta kısmındaki ışığa diğer kısımlardaki ışıktan daha fazla ağırlık veren bir poz ölçüm sistemi. Genellikle vizörün ortasındaki büyük bir daire ile ağırlık verilen kısımın sınırları belirlenir. 

Negatif film: Film banyosundan sonra gerçek görüntüyü görebilmek için  kimyasal bir işlemle karta pozitif baskısı yapılan film türü.

Noktasal ölçüm: Sadece vizörün ortasındaki minik dairenin kapsadığı noktasal alandaki ışığın şiddetini ölçme işlemi.

Normal (standart) objektif: Odak uzunluğu 40 mm ile 60 mm arasında olan 35 mm’lik fotograf makinesi objektiflerine varilen genel ad.

Obtüratör hızı: Bkz: Enstantane.

Odak Uzunluğu: Sonsuza netlendiğinde objektifin optik merkezi ile film düzlemi arasındaki uzunluk.

Orta ton: Ne çok açık ne de çok koyu olup bu iki uç arasında ortada olan renk tonu. Örneğin orta  gri tonu, standart gri kart rengi de denen siyah ile beyaz arasında bir tondur.

Otomatik dengelenen dolgu flaşı: Fotograf makinesinin objektifi içinden geçen ışığa duyarlı pozometrenin (TTL – through the lens) belirlediği ışık miktarı ve buna bağlı poz değerlerini algılayıp, bu şekilde flaşın üretmesi gereken ışık miktarını belirleyen elektronik mekanizmayla iletişimi sağlayan ve de bir kızak aracılığıyla makinaya eklenen bağımsız flaş cihazı ya da doğrudan makina üzerine imalat a.amasında monte edilen flaş. Fotoğrafı çekerken flaş., makinaya geri yansıyan ışığı ölçer ve doğru ışık miktarına ulaşıldığında flaşın ışığını keser.  

 

Kaynak : www.fototrek.com